Slimme lichtmast in Gemeente Amersfoort

Voor veel gemeenten zijn bijplaatsingen een hardnekkig probleem. Ook in Amersfoort vormden bijplaatsingen naast de container een toenemend probleem. Met de inzet van een lichtmast van MyGuard werd gekozen voor een oplossing die direct zichtbaar ingrijpt en mensen bewust maakt van hun gedrag op het moment zelf.

Wij spraken Ingrid Lopulalan-Vente, Adviseur Grondstooffen en afval bij de afdeling Leefomgeving, over de situatie, de zoektocht naar een passende aanpak en de inzet van gedragsbeïnvloeding in de openbare ruimte.

De situatie
Op de betreffende locatie was het eenvoudig om ongezien afval te dumpen. Vooral in de avonden en weekenden werd er grofvuil naast de containers geplaatst. Dit liep uit tot een structureel probleem dat zichtbaar werd in de leefomgeving en voelbaar was voor bewoners.

“Je ziet het vooral op plekken waar mensen ongezien hun gang kunnen gaan,” vertelt Ingrid. “Dan gaat het zeker niet over kleine dingen, maar over meubels of matrassen, zaken die op de milieubrengstraat thuishoren.”

Vanuit bewoners kwam er een duidelijke wens om dit aan te pakken.
“Zij gaven aan: we willen helpen, we willen het schoon houden. Maar help ons met deze uitdaging.”

Op zoek naar een oplossing die werkt in de praktijk
De gemeente ging daarom gericht op zoek naar een oplossing die inspeelt op gedrag. Zodat er op het moment zelf zichtbaar wordt wat er gebeurt, in plaats van dat er achteraf gecorrigeerd moet worden.

Hierbij stond één vraag centraal:
Hoe doorbreek je het gevoel van anonimiteit dat dit gedrag mogelijk maakt?

“We wilden iets dat werkt op het moment dat iemand daar staat,” legt Ingrid uit. “Niet achteraf, maar juist precies op dat moment.”

In eerste instantie leek een camera een logische stap.
“We kregen ook vanuit bewoners de vraag of er geen camera geplaatst kon worden. Maar dat bleek in de praktijk ingewikkelder. Door wet- en regelgeving mag niet zomaar alles worden gefilmd en bovendien kun je de beelden uiteindelijk niet altijd gebruiken. Daarnaast roept het de bredere vraag op in hoeverre we als samenleving willen dat de openbare ruimte en het gedrag van inwoners steeds vaker worden vastgelegd.”

“Dus toen zijn we gaan kijken: wat kan er wél? Hoe kunnen we iemand op dat moment laten voelen dat dit niet de bedoeling is?”

En in die zoektocht kwam de gemeente uit bij MyGuard.

De oplossing? Zichtbaar ingrijpen met licht
Met de inzet van de lichtmast van MyGuard werd gekozen voor een oplossing die precies op het juiste moment van waarde is. Zodra iemand afval naast de container plaatst, springt de verlichting aan en wordt het gevoel van anonimiteit doorbroken.

“Je schrikt. Je staat ineens vol in het licht,” zegt Ingrid. “En dat zorgt ervoor dat mensen zich bewust worden van wat ze doen. Dat is precies wat je wilt bereiken.”

De kracht van deze aanpak zit in de directe prikkel die gedrag zichtbaar maakt. Daarmee ontstaat bewustwording op het moment zelf.

In combinatie met handhaving, die extra controles uitvoert op momenten dat bijplaatsingen het vaakst voorkomen, ontstaat zo een aanpak waarin technologie en praktijk elkaar versterken.

Gedrag zichtbaar maken
De kracht van de aanpak zit dus niet alleen in verlichting, maar ook in het psychologische effect ervan. Zodra de lampen aanspringen, verdwijnt het gevoel van ongezien kunnen handelen.

Dat effect werd recent ook benoemd door gedragspsycholoog Tom van Bommel in berichtgeving over het project. Volgens hem maken dit soort interventies mensen bewuster van hun gedrag op het moment zelf.

“Je staat ineens in het licht. Dat doet iets met hoe mensen zich gedragen,” aldus Ingrid.

Voor de gemeente draaide het project daarom niet alleen om handhaving, maar juist ook om het onderzoeken van nieuwe manieren om gedrag in de openbare ruimte positief te beïnvloeden.

Gedragsverandering vraagt tijd
Tegelijkertijd laat de praktijk zien dat gedragsverandering tijd vraagt. Juist daarom ziet de gemeente deze inzet als onderdeel van een bredere aanpak rondom leefbaarheid, bewustwording en handhaving.

“Je zoekt uiteindelijk naar een oplossing die mensen bewust maakt van hun gedrag,” zegt Ingrid. “En tegelijkertijd kijk je continu hoe je zo’n aanpak in de praktijk verder kunt verbeteren.”

De ervaringen uit Amersfoort leveren daarin waardevolle inzichten op over hoe zichtbare interventies kunnen bijdragen aan een schonere en prettigere leefomgeving.

De samenwerking met MyGuard
Tijdens het proces werd al snel duidelijk dat het niet alleen in de oplossing zelf zit, maar ook in de manier waarop deze wordt toegepast. Dat vraagt om een partij die verder kijkt dan alleen het leveren van een product.

“Je zoekt niet alleen naar een oplossing die werkt, maar ook naar iemand die met je meedenkt,” zegt Ingrid.

Vanaf het eerste contact konden we die verwachting waarmaken. De samenwerking met de Gemeente Amersfoort beviel vanuit beide kanten erg goed. Zo konden we snel schakelen, actief meedenken en tot een oplossing komen die aansluit bij de specifieke situatie.

Persoonlijk contact en vertrouwen
Wat de samenwerking voor Ingrid vervolgens echt onderscheidend maakte, was het persoonlijke karakter.

“Ik kreeg de mogelijkheid om langs te komen, de oplossing van dichtbij te bekijken en het gesprek aan te gaan over hoe we deze het beste konden inzetten.”

Die openheid en toegankelijkheid maakten het mogelijk om tot een aanpak te komen die goed aansloot op het vraagstuk van de gemeente Amersfoort.

Dat zorgde voor vertrouwen. In de oplossing én in de samenwerking.